Το αποψινό Ισπανία – Πορτογαλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο φέρνει αντιμέτωπες δύο σύγχρονες ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, όμως, οι δύο χώρες μοιράζονταν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Η Ισπανία του Φρανθίσκο Φράνκο και η Πορτογαλία του Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ αποτέλεσαν τα δύο μακροβιότερα αυταρχικά καθεστώτα της δυτικής Ευρώπης, με τις πολιτικές τους να επηρεάζουν κάθε έκφανση της δημόσιας ζωής, από την οικονομία μέχρι τον αθλητισμό.
Ο Σαλαζάρ ανέλαβε πρωθυπουργός της Πορτογαλίας το 1932, εγκαθιδρύοντας το καθεστώς του «Estado Novo». Έναν χρόνο αργότερα τέθηκε σε ισχύ το νέο αυταρχικό Σύνταγμα, ενώ η λογοκρισία, η πολιτική αστυνομία και η καταστολή κάθε αντιπολιτευτικής φωνής αποτέλεσαν βασικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος.
Στην Ισπανία, ο Φράνκο αναδείχθηκε νικητής του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, ο οποίος διήρκεσε από το 1936 έως το 1939. Την 1η Απριλίου 1939 ανακοίνωσε επίσημα τη λήξη του πολέμου και εγκαθίδρυσε δικτατορία που διατηρήθηκε μέχρι τον θάνατό του, στις 20 Νοεμβρίου 1975.
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, οι δύο ηγέτες διατήρησαν στενή πολιτική συνεργασία. Στις 17 Μαρτίου 1939, λίγες ημέρες πριν ολοκληρωθεί ο ισπανικός εμφύλιος, Ισπανία και Πορτογαλία υπέγραψαν το Ιβηρικό Σύμφωνο (Pacto Ibérico), συμφωνία μη επίθεσης και αμοιβαίας συνεργασίας. Η συμφωνία ανανεώθηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αποτέλεσε τη βάση των σχέσεων των δύο καθεστώτων για δεκαετίες.
Τόσο ο Φράνκο όσο και ο Σαλαζάρ επέλεξαν επίσημα την ουδετερότητα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αν και διατήρησαν διαφορετικού βαθμού σχέσεις με τις εμπόλεμες πλευρές. Στα χρόνια που ακολούθησαν εντάχθηκαν στο αντικομμουνιστικό στρατόπεδο της Δύσης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, με την Πορτογαλία να γίνεται ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ το 1949 και την Ισπανία να αποκαθιστά σταδιακά τις διεθνείς της σχέσεις, ιδιαίτερα μετά τις συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1953.
Το ποδόσφαιρο δεν έμεινε έξω από αυτή την πολιτική πραγματικότητα. Και τα δύο καθεστώτα αντιλήφθηκαν την αξία των διεθνών επιτυχιών ως μέσου προβολής. Η κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος από την Ισπανία το 1964 και η πορεία της Πορτογαλίας μέχρι την τρίτη θέση στο Μουντιάλ του 1966, με πρωταγωνιστή τον Εουσέμπιο, αξιοποιήθηκαν επικοινωνιακά από τις κυβερνήσεις τους, την ώρα που η Πορτογαλία εξακολουθούσε να πολεμά στα αποικιακά μέτωπα της Αγκόλα, της Μοζαμβίκης και της Γουινέας-Μπισάου.
Η κοινή αυτή ιστορική διαδρομή έφτασε στο τέλος της μέσα σε διάστημα μόλις 19 μηνών. Στις 25 Απριλίου 1974 η Επανάσταση των Γαρυφάλλων ανέτρεψε το πορτογαλικό καθεστώς, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημοκρατία και την αποαποικιοποίηση. Έναν χρόνο αργότερα, στις 20 Νοεμβρίου 1975, ο θάνατος του Φράνκο σηματοδότησε την αρχή της ισπανικής δημοκρατικής μετάβασης υπό τον βασιλιά Χουάν Κάρλος Α΄.
Πενήντα χρόνια αργότερα, η Ισπανία και η Πορτογαλία συναντώνται ξανά ως ισότιμοι εταίροι, όχι μόνο μέσα στο γήπεδο αλλά και εκτός αυτού. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κοινή υποψηφιότητα που εξελίχθηκε σε κοινή διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2030, μαζί με το Μαρόκο, μετατρέποντας δύο χώρες που κάποτε συνδέονταν με δικτατορίες και αυταρχισμό σε συνδιοργανώτριες της κορυφαίας ποδοσφαιρικής γιορτής.
0 Comments :
Δημοσίευση σχολίου